23. Namazi i xhenazes

Musa ibn Ismaili na ka thënë: Na ka treguar Mehdi ibn Mejmuni, e këtij i ka treguar Vasil Ahdebi, e ky nga Mamur ibn Suvejdi se Ebu Dherri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Më erdhi meleku (Xhibril) prej Zotit tim dhe më tha, - ose ka thënë: më përgëzoi se, - kushdo që vdes prej umetit tim pa i bërë ortak Allahut, do të hyjë në Xhenet.”

- Edhe nëse bën zina, edhe nëse vjedh? - pyeta.

- “Edhe nëse bën zina, edhe nëse vjedh”, - m'u përgjigj Pejgamberi ﷺ.

Omer ibn Hafsi na ka thënë: Na ka treguar babai im, e këtij i ka treguar Ameshi, e këtij i ka treguar Shekiku se Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “Ai që vdes duke i bërë Allahut ortak, do të hyjë në Zjarr.” Ndërkohë, unë thashë: “Ai që vdes pa i bërë ortak Allahut, do të hyjë në Xhenet.”

Ebu Velidi na ka thënë: Na ka treguar Shuëbe, e ky nga Eshathi, e ky e ka dëgjuar Muavije ibn Suvejd ibn Mukarrinin se Berai (Allahu qoftë i kënaqur me të!) ka thënë: “Pejgamberi ﷺ na ka urdhëruar shtatë gjëra e na ka ndaluar shtatë sosh. Na ka urdhëruar:

1. Të përcjellim xhenazet,

2. Të vizitojmë të sëmurin,

3. T'i përgjigjemi ftesës,

4. T'i ndihmojmë atij që i bëhet padrejtësi,

5. Ta përmbushim atë për të cilën dikush na është betuar,

6. Ta kthejmë selamin dhe

7. Të lutemi për atë që teshtin.

Ndërkaq, na ka ndaluar: enët e argjendit, unazën e arit, mëndafshin, armaçin, veshjet e mëndafshta (kasije) dhe mëndafshin e vrazhdë (istebrak).”

Muhamedi na ka thënë: Na ka treguar Amër ibn Ebu Seleme, e ky nga Evzaiu, e këtij i ka rrëfyer Ibn Shihabi, e këtij i ka rrëfyer Seid ibn Musejebi se Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut ﷺ duke thënë: “Obligimet e muslimanit ndaj muslimanit janë pesë:

1. Kthimi i selamit,

2. Vizita e të sëmurit,

3. Përcjellja e xhenazes,

4. Përgjigjja ndaj ftesës, dhe

5. Lutja për atë që teshtin.”

Transmetimin e Amër ibn Ebu Seleme e ka fuqizuar Abdurrezaku, të cilin ia ka rrëfyer Mameri. Po ashtu, këtë hadith e transmeton Selame nga Ukajli (e ky nga Ibn Shihabi me zinxhirin paraprak).

1241, 1242 - Bishr ibn Muhamedi na ka thënë: Na ka rrëfyer Abdullahu, e këtij i ka rrëfyer Mameri dhe Junusi, e këta nga Zuhriu, e këtij i ka rrëfyer Ebu Seleme se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se Ebu Bekri erdhi me kalë prej Sunhit, vendbanimit të tij, e në atë rast zbriti nga kali dhe u fut në xhami, pa i folur askujt. Hyri në dhomën e Aishes dhe u drejtua nga Pejgamberi ﷺ, i cili ishte i mbuluar me gunë të hollë (jemenase) me ngjyra, ia zbuloi fytyrën dhe e puthi. Pastaj qau e tha: “E bëfsha kurban babanë për ty, o i Dërguari i Allahut! Allahu nuk do të t'i bashkojë dy vdekje, porse vdekjen që ta ka caktuar Allahu, tashmë e ke shijuar.”

Ebu Seleme ka thënë: “Ibn Abasi tregon: “Teksa Omeri u fliste njerëzve, doli Ebu Bekri dhe i tha: “Ulu!” Ai refuzoi. Prapë i tha: “Ulu!” Ai refuzoi sërish. Atëherë, Ebu Bekri filloi të flasë, e njerëzit u kthyen nga ai dhe e lanë Omerin. Aty tha: “E, më pas... Ai që e ka adhuruar Muhamedin ﷺ, Muhamedi ﷺ tanimë ka vdekur, e ai që e adhuron Allahun, Allahu është i Gjallë e nuk vdes. Allahu i Madhëruar thotë: “Muhamedi është vetëm i dërguar. Por, edhe para tij ka pasur pejgamberë. E, nëse ai vdes ose vritet, a mos do të ktheheni ju prapa? Kushdo që kthehet prapa (në fe të gabuar) nuk i bën kurrfarë dëmi Allahut. Se, Allahu do t'i shpërblejë falënderuesit.” (Ali Imran, 144)

Betohem në Allahun se, njerëzit (nga mërzia) sikur nuk e dinin se Allahu e ka zbritur më parë këtë ajet, derisa e lexoi Ebu Bekri. Atëherë njerëzit e pranuan prej tij dhe çdonjëri dëgjohej duke e lexuar atë.”

1241, 1242

Jahja ibn Bukejri na ka thënë: Na ka treguar Lejthiu, e ky nga Ukajli, e ky nga Ibn Shihabi, e këtij i ka rrëfyer Harixhe ibn Zejd ibn Thabiti se Umu Alai (Allahu qoftë i kënaqur me të!), një grua ensare, që ia kishte dhënë besën Pejgamberit ﷺ, tregon se muhaxhirët (kur erdhën nga Meka) u shpërndanë me short, e neve na ra Othman ibn Medhuni. Pasi e vendosëm në një prej shtëpive tona, u sëmur dhe vdiq. Kështu, e pastruam dhe e qefinosëm me rrobat e tij. Kur erdhi i Dërguari i Allahut ﷺ, unë thashë: “Allahu të mëshiroftë, o Ebu Saib! Dëshmoj se Allahu të ka nderuar.” Pejgamberi ﷺ tha:

- “E si e ditke ti se Allahu e ka nderuar atë?”

- Me babë kurban t'u bëfsha, o i Dërguari i Allahut, e kë nderon Allahu pra? - pyeta.

- “Sa i përket këtij, i ka ardhur e qarta (vdekja). Betohem në Allahun se unë shpresoj për të mirësinë! Betohem në Allahun se unë nuk e di çfarë do të bëhet me mua, edhe pse jam i Dërguari i Allahut”, - tha ai.

- Betohem në Allahun se askënd nuk do ta lavdëroj pas tij (Othmanit), - thashë.”

Seid ibn Ufejri ka thënë: “Na ka treguar Lejthiu, njëjtë.” Nafi ibn Jezidi transmeton nga Ukajli se ka thënë: “Çfarë do të bëhet me të.” Transmetimin e tij e kanë përforcuar Shuajbi, Amër ibn Dinari dhe Mameri.

Muhamed ibn Beshari na ka thënë: Na ka treguar Gunderi, e këtij i ka treguar Shuëbe, e ky e ka dëgjuar Muhamed ibn Munkedirin se Xhabir ibn Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) ka thënë: “Kur m'u vra babai, ia zbuloja fytyrën dhe qaja. Njerëzit mundoheshin të më ndalnin, porse Pejgamberi ﷺ nuk më ndalte. Edhe halla ime, Fatimja, qante, së cilës Pejgamberi ﷺ i tha: “Po qan?” - ose ka thënë: "Mos qaj! - Melekët e mbulonin atë me krahët e tyre derisa e morët ju.”

Transmetimin e Shuëbes e ka fuqizuar Ibn Xhurejxhit i cili ka thënë: “Më ka rrëfyer Ibn Munkediri, i cili e ka dëgjuar Xhabirin.”

Ismaili na ka thënë: Më ka treguar Maliku, e ky nga Ibn Shihabi, e ky nga Seid ibn Musejebi se Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se, ditën kur vdiq Nexhashiu, i Dërguari i Allahut ﷺ njoftoi për vdekjen e tij. Kështu, doli në namazgjah, i rreshtoi safat dhe bëri katër tekbire.

Ebu Mameri na ka thënë: Na ka treguar Abdulvarithi, e këtij i ka treguar Ejubi, e ky nga Humejd ibn Hilali se Enes ibn Maliku (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Zejdi e mori flamurin dhe u vra. Pas tij e mori Xhaferi dhe u vra. Pastaj e mori Abdullah ibn Revaha dhe u vra, - ndërsa sytë e të Dërguarit të Allahut ﷺ lotonin, - Më pas e mori Halid ibn Velidi, pa qenë i caktuar më parë, dhe ngadhënjeu.”

Muhamedi na ka thënë: Na ka rrëfyer Ebu Muaviu, e ky nga Ebu Is'hak Shejbaniu, e ky nga Shabiu se Abdullah ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon se një njeri, të cilin i Dërguari i Allahut ﷺ e vizitonte, vdiq dhe e varrosën natën. Në mëngjes i treguan Pejgamberit ﷺ, i cili tha:

- “Pse nuk më keni lajmëruar?”

- Ishte në terrin e natës, e nuk deshëm të të mundojmë, - i thanë.

Kështu, shkoi te varri i tij dhe ia fali namazin e xhenazes.

Ebu Mameri na ka thënë: Na ka treguar Abdulvarithi, e këtij i ka treguar Abdulazizi se Enesi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Çdo musliman, që i vdesin tre (fëmijë) pa arritur pubertetin, Allahu do ta fusë në Xhenet për mëshirën që ka ndaj tyre.”

Muslimi na ka thënë: Na ka treguar Shuëbe, e këtij i ka treguar Abdurrahman ibn Asbehani, e ky nga Dhekvani se Ebu Seid Hudriu (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se gratë (medinase) i thanë Pejgamberit ﷺ: “Na cakto një ditë (për këshilla). Kështu, ai i këshilloi ato duke u thënë: “Secilës nënë që i vdesin tre fëmijë, do t'i bëhen pengesë nga Zjarri.”

- Një grua tha: “Po dy?”

- “Edhe dy”, - tha Pejgamberi ﷺ.

Sheriku ka transmetuar nga Ibn Asbehani, e këtij i ka treguar Ebu Salihu, e ky nga Ebu Seidi se Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) shton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Që ende nuk e kanë arritur pubertetin.”

Aliu na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e ky e ka dëgjuar Zuhriun, e ky nga Seid ibn Musejebi se Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Muslimani, të cilit i vdesin tre fëmijë, nuk do të hyjë në Xhehenem, përveç betimit të Allahut, i cili do të realizohet medoemos (kalimit nëpër Urën e Siratit, mbi Xhehenem).”

Ebu Abdullahu (Buhariu) citon ajetin: “Dhe çdonjëri prej jush do të arrijë tek Ai (Xhehenemi).” (Merjem, 71)

Ademi na ka thënë: Na ka treguar Shuëbe, e këtij i ka treguar Thabiti se Enes ibn Maliku (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se Pejgamberi ﷺ kaloi pranë një gruaje, që po qante te një varr dhe i tha: “Ki frikë Allahun dhe duro!”

Ismail ibn Abdullahu na ka thënë: Më ka treguar Maliku, e ky nga Ejub Sehtijaniu, e ky nga Muhamed ibn Sirini se Umu Atije Ensarja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Kur të Dërguarit të Allahut ﷺ i vdiq e bija (Zejnebja), hyri te ne dhe tha: “Pastrojeni me ujë e sidër, tri, pesë ose më shumë herë, sa ta shihni të nevojshme. Ndërkaq, herën e fundit pastrojeni me kamfur, ose diçka prej tij. Kur ta mbaroni, më tregoni.” Pasi e kryem, i treguam, e në atë rast na e dha rrobën e tij të poshtme dhe tha: “Fillimisht mbështilleni me këtë.”

Muhamedi na ka thënë: Na ka treguar Abdulvehab Thekafiu, e ky nga Ejubi, e ky nga Muhamedi se Umu Atije Ensarja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se, teksa po ia pastronim të bijën (Zejneben), i Dërguari i Allahut ﷺ hyri te ne, e në atë rast tha: “Pastrojeni me ujë e sidër, tri, pesë ose më shumë herë. Ndërkaq, herën e fundit pastrojeni me kamfur. E, kur ta mbaroni, më tregoni.” Pasi e kryem, i treguam, e në atë rast na e hodhi rrobën e tij të poshtme dhe tha: “Mbështilleni me këtë.”

Ejubi ka thënë: “Më ka treguar Hafsa njëjtë sikurse më ka treguar Muhamedi. Në transmetimin e Hafsës qëndron: “Pastrojeni (me numër) tek.” Po ashtu, aty përmendet: “Tri, pesë ose shtatë herë.” Gjithashtu, aty përmendet edhe: “Filloni prej anës së saj të djathtë dhe prej gjymtyrëve të abdesit.”

Po ashtu në atë transmetim qëndron: “Umu Atija ka thënë: “Flokët ia kemi zënë në tri gërsheta.”

Ali ibn Abdullahu na ka thënë: Na ka treguar Ismail ibn Ibrahimi, e këtij i ka treguar Halidi, e ky nga Hafsa bint Sirini se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se i Dërguari i Allahut ﷺ, me rastin e pastrimit të bijës së tij ka thënë: “Filloni prej anës së saj të djathtë dhe prej gjymtyrëve të abdesit.”

Jahja ibn Musai na ka thënë: Na ka treguar Vekiu, e ky nga Sufjani, e ky nga Halid Hadhai, e ky nga Hafsa bint Sirini se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Teksa po e pastronim të bijën e Pejgamberit ﷺ, ai na tha: “Filloni prej anës së saj të djathtë dhe prej gjymtyrëve të abdesit.”

Abdurrahman ibn Hamadi na ka thënë: Na ka rrëfyer Ibn Avniu, e ky nga Muhamedi se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Kur i vdiq e bija, Pejgamberi ﷺ na tha: “Pastrojeni tri, pesë ose më shumë herë, nëse e shihni të nevojshme. E, kur ta mbaroni, më tregoni.” Pasi e kryem, i treguam, e në atë rast hoqi nga beli rrobën e tij dhe tha: “Fillimisht mbështilleni me këtë.”

Hamid ibn Omeri na ka thënë: Na ka treguar Hamad ibn Zejdi, e ky nga Ejubi, e ky nga Muhamedi se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) ka thënë: “Vdiq njëra prej vajzave të Pejgamberit ﷺ, e ai doli dhe na tha: “Pastrojeni me ujë e sidër, tri, pesë ose më shumë herë, sa ta shihni të nevojshme. Ndërkaq, herën e fundit pastrojeni me kamfur, ose diçka prej tij. E, kur ta mbaroni, më tregoni.” Pasi e kryem, i treguam, e në atë rast ai na e hodhi rrobën e tij të poshtme dhe tha: “Fillimisht mbështilleni me këtë.”

Ejubi e transmeton nga Hafsa, e kjo nga Umu Atija, me shprehje të ngjashme.

Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Pastrojeni tri, pesë, shtatë ose më shumë herë, nëse e shihni të nevojshme.”
Hafsa tregon se Umu Atija ka thënë: “Flokët ia kemi zënë në tri gërsheta.”

Ahmedi na ka thënë: Na ka treguar Abdullah ibn Vehbiu, e këtij i ka rrëfyer Ibn Xhurejxhi, e këtij i ka rrëfyer Ejubi, e ky e ka dëgjuar Hafsa bint Sirinin se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se vajzës së të Dërguarit të Allahut ﷺ flokët ia zunë në tri gërsheta. Ia shprishën e ia pastruan, pastaj ia zunë në tri gërsheta.

Ahmedi na ka thënë: Na ka treguar Abdullah ibn Vehbiu, e këtij i ka rrëfyer Ibn Xhurejxhi, e këtij i ka rrëfyer Ejubi, e ky e ka dëgjuar Ibn Sirinin se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!), - një grua nga ensarët që ia kishte dhënë besën Pejgamberit ﷺ, e cila njëherë pati shkuar në Basra për ta takuar një djalë të saj, por, me të mbërritur atje, ai i pati vdekur, - na tregoi: “Teksa po e pastronim të bijën e Pejgamberit ﷺ, ai hyri dhe na tha: “Pastrojeni me ujë e sidër, tri, pesë ose më shumë herë, sa ta shihni të nevojshme. Ndërkaq, herën e fundit pastrojeni me kamfur. E, kur ta mbaroni, më tregoni.” Pasi e kryem, na e hodhi rrobën e tij të poshtme dhe tha: “Fillimisht mbështilleni me këtë” (Ejubi ka thënë: “Ibn Sirini) nuk shtoi asgjë më shumë. Nuk e di se për cilën prej bijave të tij ishte fjala.”

Ejubi ka thënë se me fjalën (الإِشْعَار) (ishar) është për qëllim: “Ato fillimisht e kishin mbështjellë tërësisht xhenazen me rrobën e Pejgamberit ﷺ (pastaj me pjesët e tjera të qefinit). Muhamed ibn Sirini kështu urdhëronte të veprohej me femrën, që në fillim të mbështillet tërësisht, e jo pjesë-pjesë.”

Kabisa na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e ky nga Hishami, e ky nga Umu Hudhejli se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Ia kemi gërshetuar flokët së bijës së Pejgamberit ﷺ, përkatësisht në tri gërsheta.”

Vekiu tregon se Sufjani ka thënë: “Në majë të kokës dhe në të dy anët.”

Musededi na ka thënë: Na ka treguar Jahja ibn Seidi, e ky nga Hisham ibn Hasani, e këtij i ka treguar Hafsa se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Kur vdiq njëra prej vajzave të Pejgamberit ﷺ, ai erdhi e na tha: “Pastrojeni me sidër në numër tek: tri, pesë ose më shumë herë, sa ta shihni të nevojshme. Ndërkaq, herën e fundit pastrojeni me kamfur, ose diçka prej tij. Kur ta mbaroni, më tregoni.” Pasi e kryem, i treguam, e në atë rast ai na e hodhi rrobën e poshtme. Ia thurëm flokët në tri gërsheta dhe ia hodhëm mbrapa (shpinës).”

Muhamed ibn Mukatili na ka thënë: Na ka rrëfyer Abdullahu, e këtij i ka rrëfyer Hisham ibn Urve, e ky nga babai i tij se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se i Dërguari i Allahut ﷺ është qefinosur në tri rroba të bardha jemenase prej pambuku, asnjëra nga ato s'ka qenë këmishë ose çallmë.

Ebu Numani na ka thënë: Na ka treguar Hamad ibn Zejdi, e ky nga Ejubi, e ky nga Seid ibn Xhubejri se Abdullah ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon: “Teksa një njeri po qëndronte në Arafat, u rrëzua nga deveja, e cila ia theu qafën (dhe vdiq).” Pejgamberi ﷺ tha: “Pastrojeni me ujë e sidër dhe qefinoseni me dy rroba. Mos e parfumoni e mos ia mbuloni kokën, sepse Ditën e Kiametit ringjallet duke kënduar telbijen.”

Kutejbe na ka thënë: Na ka treguar Hamadi, e ky nga Ejubi, e ky nga Seid ibn Xhubejri se Abdullah ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon: “Teksa një njeri po qëndronte në Arafat me të Dërguarin e Allahut ﷺ, u rrëzua nga deveja, e cila ia theu qafën (dhe vdiq). Atëherë i Dërguari i Allahut ﷺ tha: “Pastrojeni me ujë e sidër dhe qefinoseni me dy rroba. Por, mos e parfumoni e mos ia mbuloni kokën, sepse Ditën e Kiametit Allahu e ringjall duke kënduar telbijen.”

Ebu Numani na ka thënë: Na ka rrëfyer Ebu Avane, e ky nga Ebu Bishri, e ky nga Seid ibn Xhubejri se Abdullah ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon: “Teksa ishim me Pejgamberin ﷺ (në Arafat), një njeri, duke qenë në ihram, deveja e vet e rrëzoi dhe ia theu qafën (dhe vdiq).” Atëherë Pejgamberi ﷺ tha: “Pastrojeni me ujë e sidër dhe qefinoseni me dy rroba. Por, mos e parfumoni e mos ia mbuloni kokën, sepse Ditën e Kiametit Allahu e ringjall duke kënduar telbijen.”

Musededi na ka thënë: Na ka treguar Hamad ibn Zejdi, e ky nga Amri dhe Ejubi, e këta nga Seid ibn Xhubejri se Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Teksa një njeri qëndronte në Arafat me Pejgamberin ﷺ, u rrëzua nga deveja e vet, e cila ia theu qafën, e në atë rast vdiq.” Atëherë Pejgamberi ﷺ tha: “Pastrojeni me ujë e sidër dhe qefinoseni me dy rroba. Mos e parfumoni e mos ia mbuloni kokën, sepse Ditën e Kiametit ringjallet duke kënduar telbijen.”

Musededi na ka thënë: Na ka treguar Jahja ibn Seidi, e ky nga Ubejdullahu, e këtij i ka treguar Nafiu se Ibn Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se, kur vdiq Abdullah ibn Ubeji, djali i tij erdhi te Pejgamberi ﷺ dhe i tha: “O i Dërguari i Allahut, ma jep këmishën tënde, që me të ta qefinos babanë tim, e falja namazin dhe kërko falje për të.” Pejgamberi ﷺ ia dha këmishën dhe i tha: “Më lajmëro për t'ia falur namazin.”

Pasi e lajmëroi, Pejgamberi ﷺ deshi t'ia falte namazin, por Omeri e tërhoqi dhe i tha:

- A nuk ta ka ndaluar Allahu që hipokritëve t'ua falësh namazin e xhenazes?

- “Jam mes dy zgjedhjeve. Allahu ﷻ ka thënë: “Kërko falje për ta, ose mos kërko. Por, edhe nëse kërkon falje shtatëdhjetë herë, Allahu nuk do t'ua falë...”, (Teube, 80) - tha Pejgamberi ﷺ dhe ia fali namazin.

Atëherë zbriti ajeti: “Asnjërit prej tyre, kur të vdesin, mos ia fal namazin...” (Teube, 84)

Malik ibn Ismaili na ka thënë: Na ka treguar Ibn Ujejne, e ky nga Amri se Xhabiri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se Pejgamberi ﷺ shkoi tek Abdullah ibn Ubeji, pasi e kishin vendosur në varr, e nxori (nga varri), e lagu me pështymën e vet dhe e mbështolli me këmishën e tij.

Ebu Nuajmi na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e ky nga Hishami, e ky nga Urve se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se Pejgamberi ﷺ është qefinosur me tri rroba të bardha jemenase prej pambuku, asnjëra nga ato s'ka qenë këmishë ose çallmë.

Musededi na ka thënë: Na ka treguar Jahjai, e ky nga Hishami, e këtij i ka treguar babai i tij se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se i Dërguari i Allahut ﷺ është qefinosur me tri rroba, asnjëra nga ato s'ka qenë këmishë ose çallmë.

Ismaili na ka thënë: Më ka treguar Maliku, e ky nga Hisham ibn Urve, e ky nga babai i tij se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se i Dërguari i Allahut ﷺ është qefinosur me tri rroba të bardha jemenase, asnjëra nga ato s'ka qenë këmishë ose çallmë.

Ahmed ibn Muhamed Mekiu na ka thënë: Na ka treguar Ibrahim ibn Sadi, e ky nga Sadi, se babai i tij Ibrahimi tregon për (babanë e vet) Abdurrahman ibn Aufin (Allahu qoftë i kënaqur me të!) se një ditë, kur i sollën ushqim, tha: “Kur është vrarë Musab ibn Umejri, i cili ka qenë më i mirë se unë, nuk patëm gjetur me se ta qefinosnin, përveç një gune. Po ashtu, kur është vrarë Hamzai, ose një burrë tjetër, që, gjithashtu, ka qenë më i mirë se unë, nuk patëm gjetur me se ta qefinosnin, përveç një gune. Kam frikë se na janë përshpejtuar mirësitë qysh në këtë botë. Pastaj qau.”

Muhamed ibn Mukatili na ka thënë: Na ka rrëfyer Abdullahu, e këtij i ka rrëfyer Shuëbe, e ky nga Sad ibn Ibrahimi, se babai i tij Ibrahimi tregon se Abdurrahman ibn Aufit (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) i sollën ushqim (iftarin) duke qenë agjërueshëm, e në atë rast tha: “Kur është vrarë Musab ibn Umejri, i cili ka qenë më i mirë se unë, është qefinosur me një gunë. Kur i mbulohej koka, i zbuloheshin këmbët, e, kur i mbuloheshin këmbët, i zbulohej koka.” - Më duket se ka thënë: - “Po ashtu, kur është vrarë Hamzai, që, gjithashtu, ka qenë më i mirë se unë, pastaj mirësitë e dynjasë na u zgjeruan, - ose ka thënë: na u dhanë. - Kam frikë se na janë përshpejtuar mirësitë (qysh në këtë botë).” Pastaj qau dhe e la ushqimin.

Omer ibn Hafs ibn Gijathi na ka thënë: Na ka treguar babai im, e këtij i ka treguar Ameshi, e këtij i ka treguar Shekiku se Hababi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Me Pejgamberin ﷺ kemi bërë hixhret duke synuar Fytyrën e Allahut, andaj shpërblimi ynë është tek Allahu. Dikush prej nesh tashmë ka vdekur, pa e gëzuar aspak shpërblimin e tij (në këtë botë), bie fjala, Musab ibn Umejri, ndërkaq të tjerëve u janë pjekur frutat dhe po i vjelin. Ai u vra Ditën e Uhudit, ndërkohë nuk gjenim me se ta qefinosnim, përveç një rrobe me të cilën, kur ia mbulonim kokën, i zbuloheshin këmbët, e kur ia mbulonim këmbët, i zbulohej koka. Pejgamberi ﷺ na pati urdhëruar që kokën t'ia mbulonim me të, kurse këmbëve t'u hidhnim idhhir.”

Abdullah ibn Mesleme na ka thënë: Na ka treguar Ibn Ebu Hazimi, e ky nga babai i tij se Sehli (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se një grua i solli Pejgamberit ﷺ një pelerinë të re e të qëndisur.

Sehli pyeti:

- A e dini ç'është pelerina?

- Petk i gjatë, - iu përgjigjën të pranishmit.

- Po, - tha ai.

Pastaj vazhdoi: “Gruaja në fjalë i tha Pejgamberit ﷺ: “E kam qëndisur me dorën time dhe ta kam sjellë që ta veshësh. Pejgamberi ﷺ e mori dhe, ngaqë kishte nevojë për të, e veshi. Erdhi te ne, ndërkohë e kishte veshur si rrobë të poshtme. Njëri prej të pranishmëve tha: Sa e bukur qenka, mund të ma japësh?” Njerëzit i thanë: “Nuk bëre mirë, Pejgamberi ﷺ e ka veshur sepse kishte nevojë, e ti ia kërkove duke e ditur se ai nuk refuzon.” Ai tha: “Betohem në Allahun se nuk ia kërkova për ta veshur, por për të qenë qefini im.”

Në të vërtetë, ashtu ndodhi, ajo i shërbeu si qefin.

Kabisa ibn Ukbe na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e ky nga Halid Hadhai, e ky nga Umu Hudhejli se Umu Atija (Allahu qoftë i kënaqur me të!) ka thënë: “Na është ndaluar (femrave) përcjellja e xhenazes, por jo rreptësisht.”

Musededi na ka thënë: Na ka treguar Bishr ibn Mufadali, e këtij i ka treguar Seleme ibn Alkame se Muhamed ibn Sirini tregon se Umu Atijës (Allahu qoftë i kënaqur me të!) i vdiq një djalë. Kur kaluan tri ditë, kërkoi parfum. U parfumua dhe tha: “Na është ndaluar (femrave) të mbajmë zi më shumë se tri ditë, përveç për bashkëshortin.”

Humejdi na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e këtij i ka treguar Ejub ibn Musai, e këtij i ka rrëfyer Humejd ibn Nafiu se Zejnebe bint Ebu Seleme (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Kur erdhi lajmi prej Shamit për vdekjen e Ebu Sufjanit, pas tri ditësh Umu Habibe (e bija e tij) kërkoi parfum, për t'i parfumuar faqet dhe parakrahët, e në atë rast tha: “Nuk më nevojitej aspak, porse e kam dëgjuar Pejgamberin ﷺ duke thënë: “Një gruaje që beson në Allahun dhe Ditën e Gjykimit, nuk i lejohet të mbajë zi për të vdekurin më shumë se tri ditë, përveç për bashkëshortin e saj, që në atë rast mban zi katër muaj e dhjetë ditë.”

Ismaili na ka thënë: Më ka treguar Maliku, e ky nga Abdullah ibn Ebu Bekër ibn Muhamed ibn Amër ibn Hazmi, e ky nga Humejd ibn Nafiu se Zejnebe bint Ebu Seleme tregon: “Njëherë, pasi hyra tek Umu Habibja (Allahu qoftë i kënaqur me të!), gruaja e Pejgamberit ﷺ, më tha se e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut ﷺ duke thënë: “Një gruaje që beson në Allahun dhe Ditën e Gjykimit, nuk i lejohet të mbajë zi për të vdekurin më shumë se tri ditë, përveç për bashkëshortin, që në atë rast mban zi katër muaj e dhjetë ditë.”

Zejnebe bint Ebu Seleme (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Shkova te Zejnebe bint Xhahshiu pasi i vdiq vëllai. Kështu, ajo kërkoi parfum, u parfumua me të dhe tha: “Nuk pata nevojë për parfum, mirëpo e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut ﷺ hipur mbi minber duke thënë: “Një gruaje që beson në Allahun dhe Ditën e Gjykimit, nuk i lejohet të mbajë zi për të vdekurin më shumë se tri ditë, përveç për bashkëshortin e saj, për të cilin mban zi katër muaj e dhjetë ditë.”

Ademi na ka thënë: Na ka treguar Shuëbe, e këtij i ka treguar Thabiti se Enes ibn Maliku (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se Pejgamberi ﷺ kaloi pranë një gruaje që po qante te një varr, e në atë rast ai i tha:

- “Ki frikë Allahun dhe duro!”

- Largohu prej meje, se ty nuk të ka goditur fatkeqësi si mua, - ia ktheu ajo pa e njohur.

Kur dikush i tregoi se ai ishte Pejgamberi ﷺ, ajo i vajti në shtëpi, por te porta e tij nuk gjeti asnjë rojë (kështu që hyri) dhe i tha: “Nuk të kam njohur.”

Pejgamberi ﷺ i tha: “Durimi është në goditjen e parë (të fatkeqësisë).”

Abdani dhe Muhamedi na kanë thënë: Na ka rrëfyer Abdullahu, e këtij i ka rrëfyer Asim ibn Sulejmani, e ky nga Ebu Othmani se Usame ibn Zejdi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon: “Njëra nga bijat e Pejgamberit ﷺ (Zejnebja) i çoi të Dërguarit të Allahut ﷺ fjalë: “Eja, se evlati po më vdes.” Pejgamberi ﷺ ia ktheu: “Allahut i takon ajo që ka marrë dhe Atij i takon ajo që ka dhënë. Çdo gjë tek Ai është me afat të caktuar. Le të bëjë durim dhe ta shpresojë shpërblimin.”

Ajo sërish i çoi fjalë dhe iu betua të vente. Atëherë i Dërguari i Allahut ﷺ u nis dhe bashkë me të shkuan edhe Sad ibn Ubade, Muadh ibn Xhebeli, Ubej ibn Kabi, Zejd ibn Thabiti dhe disa të tjerë. Kur të Dërguarit të Allahut ﷺ ia afruan fëmijën, i cili gërhiste si të ishte brenda një kaceku të vyshkur, i rrodhën lotët. Sadi i tha: “O i Dërguari i Allahut, ç'është kjo?” Ai ia ktheu: “Kjo është mëshirë që Allahu e ka vendosur në zemrat e robërve të Tij. Ndër robërit e Tij Allahu i mëshiron të mëshirshmit.”

Abdullah ibn Muhamedi na ka thënë: Na ka treguar Ebu Amiri, e këtij i ka treguar Fulejh ibn Sulejmani, e ky nga Hilal ibn Aliu se Enes ibn Maliku (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Ishim në varrimin e vajzës së të Dërguarit të Allahut ﷺ (Umu Kulthumit), i cili rrinte ulur afër varrit. Pashë se i lotonin sytë. Ai pyeti:

- “A ka ndonjë prej jush që mbrëmë nuk ka bërë marrëdhënie intime?”

- Unë, - tha Ebu Talhai.

- “Zbrit”, - i tha Pejgamberi ﷺ, e ai (Ebu Talhai) zbriti në varrin e saj.”

Abdani na ka thënë: Na ka treguar Abdullahu, e këtij i ka rrëfyer Ibn Xhurejxhi se Abdullah ibn Ubejdullah ibn Ebu Mulejke (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon: “Kur Othmanit i vdiq njëra vajzë në Mekë, i shkuam në varrim. Aty qenë Ibn Omeri dhe Ibn Abasi. Unë u ula në mes tyre, - ose ka thënë: u ula pranë njërit prej tyre, - pastaj erdhi tjetri dhe u ul pranë meje.” Abdullah ibn Omeri i tha Amër ibn Othmanit: “A nuk po i ndalon (të afërmit) nga të qarët?” Kjo, se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “I vdekuri dënohet për shkak të disa të qarave që i bën familja e vet për të.”

Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se edhe Omeri thoshte diçka të ngjashme (me hadithin paraprak). Pastaj tregoi: “U kthyem prej Mekës me Omerin, derisa arritëm në Bejda. Aty hasëm një karvan me njerëz nën hijen e një peme, e ai më tha: “Shko shiko cilët janë ata në këtë karvan?” Kur shikova, e pashë Suhejbin, andaj i tregova. Ai më tha: “Thirrma atë.” U ktheva te Suhejbi dhe i thashë: “Nisu dhe shko te prijësi i besimtarëve.” (Pas një kohe) kur Omeri u plagos, Suhejbi shkoi tek ai dhe, duke qarë, thoshte: “Ah, vëllai dhe shoku im i gjorë!” Në atë rast Omeri i tha: “O Suhejb, po qan për mua, ndërkohë i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “I vdekuri dënohet për shkak të disa të qarave që i bën familja e vet për të.”

Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se, kur vdiq Omeri, i tregova Aishes, e në atë rast tha: “Allahu e mëshiroftë Omerin! Betohem në Allahun se i Dërguari i Allahut ﷺ nuk ka thënë se Allahu e dënon besimtarin për shkak të të qarave që i bën familja e vet për të, mirëpo i Dërguari i Allahut! ka thënë: “Allahu ia shton jobesimtarit dënimin për shkak të të qarave që i bën familja e vet për të.” Dhe ju mjafton Kurani: “Askush nuk do ta bartë barrën e tjetrit...” (Enam, 164)
Atëherë Ibn Abasi tha: “Allahu e bën (njeriun) për të qeshur e për të qarë.”
Ibn Ebu Mulejke ka thënë: “Betohem në Allahun se Ibn Omeri nuk ka shtuar (pas kësaj) asgjë.”

Abdullah ibn Jusufi na ka thënë: Na ka rrëfyer Maliku, e ky nga Abdullah ibn Ebu Bekri, e ky nga babai i tij, e këtij i ka rrëfyer Amra bint Abdurrahmani se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!), bashkëshortja e Pejgamberit ﷺ, ka thënë: “I Dërguari i Allahut ﷺ kaloi pranë (varrit të) një hebreje teksa familja e saj qanin për të, e në atë rast tha: “Ata po qajnë për të, ndërkohë ajo po dënohet në varr.”

Ismail ibn Halili na ka thënë: Na ka treguar Ali ibn Mus'hiri, e këtij i ka treguar Ebu Is'hak Shejbaniu, e ky nga Ebu Burde, se babai i tij Ebu Musai (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Kur u plagos Omeri, Suhejbi thoshte: “Ah, vëllai im i gjorë!” Në atë rast Omeri ia ktheu: “A nuk e di se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “I vdekuri dënohet për shkak të të qarave të të gjallit.”

Ebu Nuajmi na ka thënë: Na ka treguar Seid ibn Ubejdi, e ky nga Ali ibn Rebia se Mugire (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “E kam dëgjuar Pejgamberin ﷺ duke thënë: “Të gënjesh për mua nuk është njëjtë sikurse të gënjesh për dikë tjetër. Ai që gënjen për mua qëllimisht, le të përgatitet për ulësen e tij në Zjarr.” Po ashtu e kam dëgjuar duke thënë: “Ai për të cilin vajtohet, dënohet për atë vajtim.”

Abdani na ka thënë: Më ka rrëfyer babai im, e ky nga Shuëbe, e ky nga Katadja, e ky nga Seid ibn Musejebi, e ky nga Ibn Omeri se babai i tij Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “I vdekuri dënohet në varrin e tij për shkak të vajtimit që bëhet për të.”

Transmetimin e Abdanit e ka fuqizuar Abdulalai, e këtij i ka treguar Jezid ibn Zureji, e këtij i ka treguar Seidi, e këtij i ka treguar Katadja. Ndërsa, Ademi e transmeton nga Shuëbe: “I vdekuri dënohet (në varrin e tij) për shkak të të qarit që e bën i gjalli për të.”

Ali ibn Abdullahu na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e këtij i ka treguar Ibn Munkediri se Xhabir ibn Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon: “Ditën e Uhudit, babai im u soll i masakruar para të Dërguarit të Allahut ﷺ. E kishin mbuluar me një rrobë, e unë dëshiroja ta zbuloja (për ta parë), por njerëzit ma ndaluan këtë. Edhe më tutje tentoja ta zbuloja, por ata sërish më ndaluan. I Dërguari i Allahut ﷺ urdhëroi të dërgohej (në varr), sakaq dëgjoi zërin e një vajtueseje, e në atë rast pyeti: “Kush është ajo?” I thanë: “Vajza, - ose ka thënë: motra, - e Amrit.” Pejgamberi ﷺ u tha: “Përse po qan? - Ose ka thënë: Të mos qajë, - sepse melekët i bënin hije me flatrat e tyre, derisa e morët ju.”

Ebu Nuajmi na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e këtij i ka treguar Zubejd Jamiu, e ky nga Ibrahimi, e ky nga Mesruku se Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Nuk është yni ai që godet fytyrën, i shqyen rrobat dhe vajton siç vajtohej gjatë injorancës.”

Abdullah ibn Jusufi na ka thënë: Na ka rrëfyer Maliku, e ky nga Ibn Shihabi, e ky nga Amir ibn Sad ibn Ebu Vekasi, se babai i tij Sad ibn Ebu Vekasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “I Dërguari i Allahut ﷺ më vizitoi në vitin e Haxhit Lamtumirës, për shkak të një sëmundjeje që më rëndoi shumë, e në atë rast i thashë:

- Rëndimi i sëmundjes ka arritur kulmin (prej së cilës ndoshta edhe do të vdes), nga ana tjetër, kam shumë pasuri, ndërkohë trashëgimtare kam vetëm një vajzë. A të jap lëmoshë dy të tretat e pasurisë sime?

- “Jo”, - tha ai.

- Po gjysmën? - e pyeta.

- “Jo”, - tha. Pastaj vazhdoi:

- “Një të tretën, madje edhe një e treta është e madhe, - ose ka thënë: është shumë -. T'i lësh trashëgimtarët e tu të pasur është më mirë sesa t'i lësh nevojtarë (të varfër), që t'u lypin njerëzve. Për çdo lëmoshë që jep, duke kërkuar shpërblimin e Allahut, do të shpërblehesh, madje edhe për kafshatën që e vendos në gojën e bashkëshortes sate.”

- O i Dërguari i Allahut, a do të mbetem (në Mekë) pas shokëve të mi (të cilët do të kthehen në Medinë)? - i thashë.

- “Nuk ndodh të vazhdosh të jetosh pas tyre e të punosh ndonjë vepër të mirë e të të mos shtohet një gradë dhe lartësim. Mbase do të jetosh aq sa dikush (nga miqtë) do përfitojë e dikush (nga armiqtë) do ta pësojë keq për shkakun tënd. O Allah! Plotësoje hixhretin e shokëve të mi e mos i kthe mbrapa (nga ku kanë bërë hixhret)! Sa fatkeqësi për Sad ibn Haulen!”

I Dërguari i Allahut ndiente dhembje dhe shprehte keqardhje për të pse vdiq në Mekë (pasi nuk u pëlqente të vdisnin aty, pasi kishin bërë hixhret).”

Hakem ibn Musai na ka thënë: Na ka treguar Jahja ibn Hamzai, e ky nga Abdurrahman ibn Xhabiri, e këtij i ka treguar Kasim ibn Muhajmire se Ebu Burde ibn Ebu Musai (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) tregon: “Ebu Musai u sëmur rëndë, e në atë rast i ra të fikët, ndërsa kokën e kishte në prehrin e njërës prej grave të tij. Nuk mund të kundërshtonte asgjë (kur ajo qante), e, kur u këndell, tha: “Unë distancohem prej asaj që është distancuar edhe i Dërguari i Allahut ﷺ. Ai është distancuar nga vajtuesja, nga ajo që i rruan flokët (në raste fatkeqësish) dhe nga ajo që i shqyen rrobat.”

Muhamed ibn Beshari na ka thënë: Na ka treguar Abdurrahmani, e këtij i ka treguar Sufjani, e ky nga Ameshi, e ky nga Abdullah ibn Murra, e ky nga Mesruku se Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Nuk është yni ai që godet fytyrën, i shqyen rrobat dhe vajton siç vajtohej gjatë injorancës.”

Omer ibn Hafsi na ka thënë: Na ka treguar babai im, e këtij i ka treguar Ameshi, e ky nga Abdullah ibn Murra, e ky nga Mesruku se Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Nuk është yni ai që godet fytyrën, i shqyen rrobat dhe vajton siç vajtohej gjatë injorancës.”

Muhamed ibn Muthena na ka thënë: Na ka treguar Abdulvehabi, e ky e ka dëgjuar Jahjain, e këtij i ka rrëfyer Amra se Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se, kur Pejgamberi ﷺ mori lajmin për vrasjen e Ibn Harithes, Xhaferit dhe Ibn Revahës, u ul (në xhami) dhe i vërehej pikëllimi. Ndërsa shikoja nëpërmjet një vrime të një dere, i vajti një person dhe i tregoi për të qarat e grave të (familjes së) Xhaferit. Ai e urdhëroi t'i ndalte ato, por nuk e dëgjuan, andaj u kthye prapë (te Pejgamberi ﷺ). Pejgamberi ﷺ i tha: “Ndali!” Kur u kthye herën e tretë, tha: “Betohem në Allahun se ato na mundën (nuk na dëgjuan), o i Dërguari i Allahut!”

Aishja thotë: Mendoj se ka thënë: “Hidhu dhé në gojët e tyre!”

Aishja vazhdon duke thënë: “Pastaj (personit në fjalë) i thashë: “Turp të qoftë, as veprove siç të urdhëroi i Dërguari i Allahut ﷺ, as e le të qetë!”

Amër ibn Aliu na ka thënë: Na ka treguar Muhamed ibn Fudajli, e këtij i ka treguar Asim Ahveli se Enesi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se i Dërguari i Allahut ﷺ ka bërë kunut një muaj rresht kur u vranë hafëzët. Asnjëherë nuk e kam parë të Dërguarin e Allahut ﷺ më të pikëlluar se atëherë.